خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





مجاهد نستوه آیت الله فال اسیری

    آیت الله فال اسیری 

    مرحم آیت الله حاج سید علی اکبر فال اسیری از جمله شخصیت هایی است که در تاریخ سیاسی ایران همچون خورشید می درخشد. او به پیروی از سیره اجداد بزرگوارش در مسائل حاد سیاسی و اجتماعی دنیای اسلام به خصوص عرصه سیاسی کشور ایران تکلیف خویش را حضور در صحنه دانست و با تلاش و اقدامات شجاعانه به مقابله با استعمار گران و دولت مردان خائن پرداخت و تا لحظات آخر عمر خود بر اهداف خویش استوار ماند.

    سید علی اکبر فال اسیری در سال _1256 )هـ . ق) در روستای «اسیر»[1] از توابع شهرستان مهر در استان فارس دیده به جهان گشود. علت نامیده شدن وی به «فال اسیری»­ این است که اسیر روستای محل تولد وی و فال روستای دیگری در نزدیکی اسیر بوده است.[2]

    سید علی اکبر فال اسیری پس از گذراندن دوران کودکی در زادگاه خود «اسیر» مقدمات را آموخته و سپس نزد «شیخ محمد اسیری» ادبیات و دروس سطح را آموخت و در سال 1270 هـ . ق) عازم شیراز شد و در درس آیه الله «شیخ مهدی کجوری» شرکت کرد. وی پس از رسیدن به درجه اجتهاد رهسپار نجف شد و در درس «میرزا حبیب الله رشتی» شرکت کرد و مورد توجه خاص استاد قرار گرفت.
    آق بزرگ تهرانی در طبقات اعلام الشیعه در باره ایشان چنین می گوید: سید علی اکبر فال اسیری از فقهای برجسته و علمای بزرگ بود. در شیراز نزد شیخ مهدی کجوری (متوفی سنه 1293 هـ . ق) در همان شهر تلمذ نموده، سپس به عراق مهاجرت نموده و در نجف اشرف، در محضر درس (میرزا) حبیب الله رشتی و دیگران حاضر شد».[3]
    فال اسیری خود نیز سال ها به تدریس علوم اسلامی در حوزه های علمیه پرداخت. در خلال سال های حضورش در نجف، علما و زوار شیرازی به ملاقاتش می رفتند و از او تقاضا می کردند به شیراز مهاجرت کند؛ اما وی علاقمند بود در نجف بماند. شیخ آقا بزرگ این جریان را چنین بیان می کند:
    فال اسیری قصد اقامت دائم در نجف را داشت لکن استاد او، ( شیخ حبیب الله ) رشتی از وی خواست به شیراز باز گردد تا مردم از دانش و فضل او بهره مند شوند.»[4]

    فال اسیری در خواست استاد را پذیرفت و به شیراز هجرت کرد و در شیراز به تدریس علوم دینی، هدایت مردم و اقامه نماز جماعت در مسجد وکیل[5] پرداخت.

    اما آن چه موجب شد که شیخ حبیب الله رشتی اصرار نماید تا فال اسیری از نجف به شیراز هجرت نماید کفایت علمی و فقهی و آگاهی سیاسی و اجتماعی سید بود. اجتهاد او مسلم و در شیراز صاحب فتوا بود. رساله عملیه که از وی به جا مانده نشانه جایگاه علمی اوست.[6]

    اساتید ایشان نیز مرحوم آیت الله مهدی کجوری در شیراز و آیت الله میرزا حبیب الله رشتی در عراق بوده اند.

    سید علی اکبر فال اسیری علاوه بر مقام علمی و فعالیت های سیاسی و اجتماعی دارای آثاری است که بدان اشاره می کنیم:

    1.رساله عملیه
    2 .حاشیه شرح لمعه
    3. کتاب المیراث
    مبارزات سیاسی فال اسیری ابعاد گوناگونی داشته است. هنگامی که رهبری مردم محروم شیراز را عهده دار شد، بر علیه گرانی اعتراض نمود که به همین سبب او را به اصفهان تبعید کردند.

    او در جریان نهضت تنباکو رهبری مردم شیراز را بر عهده داشت و از اولین کسانی بود که بر علیه قرار داد رژی اعتراض کرد. در همین خصوص در فارسنامه ناصری آمده است:
    «اول کسی که فصاحت آغازید آقای حاجی سید علی اکبر فال اسیری بود که آبروی حکومت را ریخت و مأمورین قوام الملک دست و پایش را بستند و بر قاطر سوال کردند و به بوشهر بردند.»[7] و در جریانات و حوادث دیگر نیز به عنوان رهبر و پیشوای مردم شیراز به مبارزه با استبداد و استعمارگران پرداخت که در این جا به برخی از مبارزات آن عالم وارسته می پردازیم.

    نهضت تنباکو
    در زمانی که خفقان سراسر ایران را در برگرفته بود و سیاست دولت های استعماری در حال گسترش بود؛ جنبش تنباکو به وقوع پیوست. گرچه این نهضت محدود بود اما با توجه به زمان و نوع اقداماتی که انجام گرفت آثار بسیاری داشت. از جمله آن آثار این بود که ابهت حکومت استبدادی قاجار را در هم شکست و به مردم نشان داد که می توانند در مقابل هر استبدادی ایستادگی نمایند.
    مردم از واگذاری امتیاز تنباکو به شدت ناراضی بودند. عالمان وقت از جمله آیه الله میرزا محمد حسن شیرازی و میرزا محمد حسن آشتیانی به خاطر واگذاری این امتیاز به دولت اعتراض کرده و آن را یک اشتباه بزرگ دانستند؛ ولی دربار، اعلام کرد که لغو این امتیاز محال است.[8]

    اعتراضات علما و مردم مسلمان در شهر های بزرگ مثل تهران، اصفهان، تبریز، شیراز و ... بالا گرفت. در تبریز میرزا جواد آقا تبریزی، در اصفهان آقانجفی، شیخ محمد علی و ملا باقر فشارکی، در تهران میرزا آشتیانی در شیراز سید علی اکبر فال اسیری پرچم مخالفت را برافراشته و پیامد های قرار داد رژی را برای مردم بیان کردند.[9]

    در شیراز مردم مغازه ها را بستند و در مسجد جامع اجتماع کردند. سید علی اکبر فال اسیری که اجتماعات مردم شیراز را رهبری می کرد. بر بالا منبر رفته و از زیر عبا شمشیری بیرون می آورد و فریاد می زند و خطاب به مردم چنین می فرماید:

    «( الان) موقع جهاد عمومی است. ای مردم بکوشید تا جامع زنان نپوشید. من یک شمشیر و دو قطره خون دارم هر بیگانه که برای انحصار دخانیات به شیراز بیاید شکمش را با این شمشیر پاره خواهم کرد.»[10]

    سخنان پرشور سید علی اکبر فال اسیری هیجانی در مردم شیراز بوجود آورد که تا مدتی حکومت شیراز، نمایندگان کمپانی رژی را از ورود به شهر منع کرد. در خلال این حوادث حاکم شیراز از تهران کسب تکلیف نمود و دربار فاسد قاجار دستور تبعید سید علی اکبر را صادر نمود. البته حساسیت سید علی اکبر فال اسیری از دو جهت بود؛ یکی به خاطر استعماری بودن آن قرار داد که بازرگانان مسلمان ایرانی ورشکسته می شدند و یک نوع سلطه اقتصادی بیگانه در کشور حاکم می شد. و از طرف دیگر طرف قرار داد کشور انگلستان بود که به وسیله همین قرار دادهای اقتصادی توانسته بود هندوستان را متسعمره خود گرداند.

    آیه الله سید علی اکبر فال اسیری یک روز با یکی از خادمین خود برای قرائت زیارت عاشورا به بیرون شهر رفته بود.[11] که توسط مأموران قوام الملک دستگیر و پس از خلع لباس او را به سرعت با وضعیت ناجوری به طرف بوشهر بردند. در بین راه هر کس را می دید فریاد می زد: سید علی اکبر فال اسیری هستم که به دست ظلمه گرفتارم. مردم مرا نجات دهید؛ ولی کسی حرف او را گوش نمی کرد. چند روز او را در بوشهر نگه داشتند و در این مدت نگذاشتند کسی با او ملاقات کند. سپس او را سوار کشتی نموده و به بصره تبعید کردند.[12]

    مردم شیراز هنگامی که از دستگیری و تبعید رهبر روحانی خود مطلع شدن در مساجد شهر جمع شده و سپس همگی به طرف حرم حضرت احمد بن موسی (شاهچراغ) حرکت کردند و در آن جا تحصن کردند.

    حکومت شیراز به شدت به وحشت افتاده در صدد خاموش کردن این قیام بود.

    قوام الملک، حاکم وقت شیراز دستور داد سپاهیان بهارلو به طرف تحصن کنندگان تیزاندازی کنند. پس از هجوم سپاهیان به طرف مردم و قتل عام مردم، حکومت شیراز با کمال وقاحت و با استقبالی گرم، مأموران کمپانی رژی را وارد شهر شیراز کردند.[13]

    کمپانی رژی پس از استقرار مأموران انگلیسی خود در شیراز، نمایندگان خود را به سایر شهر ها اعزام کرد. هر چند که در اکثر شهر ها مردم به مخالفت پرداختند اما فشار حکومت مردم مظلوم را به ظاهر تسلیم کرد.[14]

    در میان شهر ها تنها مردم تبریز به رهبری حاج میرزا جواد آقا مجتهد تبریزی مانع ورود نمایندگان کمپانی رژی به آن شهر شدند.[15]

    سید علی اکبر فال اسیری در نیمه شعبان (1308 هـ . ق) وارد شهر بصره شد. وی در همین شهر با سید جمال الدین اسد آبادی ملاقات کرد و درباره وضعیت مسلمانان و مصائبی که از طرف استعمارگان بیگانه بر سر آن ها آمده بود با هم صحبت کردند. مجتهد بزرگ، فال اسیری چنین اظهار داشت که:

    «امروز به حرکت مرجعیت عالیقدر شیعه برای مبارزه با استعمار نیاز است و باید از نفوذ و قدرت میرزای شیرازی در این راه استفاده نمود.»

    ایشان از سید جمال الدین خواست تا نامه ای در این باره برای میرزای شیرازی بنویسد تا آن را با خود به سامرا ببرد. در خواست سید علی اکبر در متن نامه سید جمال آمده که به شرح ذیل است:

    «چون مجتهد و عالم حاجی علی اکبر (فال اسیری) از بصره عازم بود به من گفت نامه به رئیس مذهب بنویسم و این مقاصد را متذکر شوم. من هم گفته ی او را پذیرفتم و این نامه را می نویسم. می دانم خدا به دست تو گشایشی خواهد داد.»[16]

    در بخش دیگری از نامه سید جمال الدین به میرزای شیرازی آمده است:
    «علما و پرهیزگاران در نتیجه دفاع منفردی (دفاع انفردای) که از دین نمودند از این مرد سرکش (امین السلطان) سختی هایی کشیدند که در تاریخ نظیر ندارد. چون می خواستند بلاد مسلمین را از شر اجانب حفظ کنند، هرگونه تحقیر و رسوایی را متحمل شدند.

    مسلما پیشوای مذهب از رفتار زشتی که جاسوسان کفر و یاران مشرکین با دانشمند پرهیزگار واعظ، حاجی ملا فیض الله دربندی نمودند مطلع است و قریبا هم از بدرفتاری که نسبت به دانشمند مجتهد و نیکوکار حاجی سید علی اکبر شیرازی (فال اسیری) مرتکب شده اند، مطلع می شوی»[17]

    سید جمال الدین در نامه خود از اطلاعات وسیعی که در این زمینه داشت، بهره گرفت و معایب و مضرات قرار داد انحصار دخانیات را برای میرزای شیرازی نوشت. وی در این نامه، ناصر الدین شاه و امین السلطان را به جرم بی دینی و اعطای امتیازات به بیگانگان محکوم کرد و میرزای شیرازی را ترغیب نمود تا مرجعیت و اقتدار خود را در حفظ منافع ملی ایران به کار برد.

    فال اسیری پس از ترک بصره به سامرا رفت و با میرزای شیرازی ملاقات کرد و نامه سید جمال الدین را به او تقدیم نمود که برخی معتقدند نامه سید جمال تأثیر به سزایی در صدور فتوای تحریم تنباکو توسط میرازی شیرازی داشت.

    شکی نیست که تبعید فال اسیری و آزار وی در تحریک میرزای شیرازی و صدور فتوای تحریم تنباکو نقش مهمی داشت.

    پس از اطلاع کامل میرزای شیرازی از وضعیت ایران و قرار داد استعماری فروش انحصاری تنباکو به کمپانی رژی و پیامد های آن در آینده، سرانجام فتوای سرنوشت ساز خود را به شرح زیر صادر نمود:

    «الیوم الاستعمال تنباکو و تتن بای نحو کان در حکم محاربه با امام زمان است.[18]
    سرانجام در سال 1310 ق. دولت وقت او را خواست و از عراق به ايران مراجعت نمود و با احترام زياد وارد شيراز گرديد و اقدامات و نفوذش بيش از پيش شد و سيد در تمام امور سیاسی و اجتماعی دخالت مي کرد.  پس از بازگشت فال اسيري از تبعيد در عراق،انتقاد از حکومت را، به طور جدي، از سرگرفت. او با بابيها و بهائیت مبارزات سختي داشت. فال اسيري دارای سه فرزند پسر بود  و در آخر جمادی ااخر سال 1319 ق. در شیراز دار فاني را وداع گفت و در مقبره خانوادگی در جوار آرامگاه خواجه اهل راز حافظ شیراز به خاک سپرده شد فرزندان آن مرحوم نیز در شیراز به ترویج مسائل دینی پرداختند .یکی از فرزندان مرحوم آیت الله فال اسیری پس از مهاجرت از اسیر او را سید حسن فالی نامیده اند در صورتی که زادگاه پدر ایشان اسیر بوده و وی دیگر هرگز به اسیر باز نگشته است،برخی از نوادگان ایشان هم اکنون در شهرهای شیراز ،نی ریز و یا خارج از کشور ساکن هستند،بانی مجتمع بزرگ احسان در شیراز از جمله آنان می باشد.
    روحش شاد و راهش مستدام باد 


    پي نوشتها

    [1]. وجه تسیمه اسیر به نقل از کتاب فارسنامه ناصری این است که «بلوک اسیر چون دو کوه که عبور از آن ها دشوار است در دو جانب آن بلوک افتاده، شمالی آن را گردنه کافری و جنوبی آن را گردنه ظالمی گویند، بین مردم مشهور است که، (این روستا) میان کافر و ظالم اسیر است.».اکنون این منطقه مرکز بخش اسیر و یکی از شهرهای جنوبی استان فارس می باشد.

    [2]. دورنمایی از سیمای یک مجاهد، سید فخر الدین فال اسیری، چاپ اول، ص 13.

    [3]. طبقات اعلام الشیعه/ نقباء البشر، ج 4، شیخ آقا بزرگ تهرانی، دارالمرتضی، مشهد، ص 1584.

    [4]. همان.

    [5]. مسجد وکیل: از مساجد بزرگ شیراز و از آثار معروف کریم خان زند است که وسعت کل مسجد 11 هزار متر مربع و مساحت داخل مسجد به طول 120 متر و عرض 80 متر مجموعا 9600 متر متربع است که در سال 1187 هـ . ق ساخته شده است.

    [6]. نقش مجتهد فارس در نهضت تنباکو، محمد رضا رحمتی، بنیاد تاریخ انقلاب اسلامی ایران، اول، قم، ص 64.

    [7]. فارسنامه ناصری، میرزا حسن حسینی فسایی، ج2، امیر کبیر، تهران، اول، 1367، ص 914.

    [8]. تاریخ سیاسی معاصر ایران، ج1، سید جلال مدنی، دفتر تبلیغات اسلامی، قم،1361، ص 25 - 23.

    [9]. سید جمال الدین اسد آبادی بنیان گذار نهضت احیاء تفکر دینی، محمد جواد صاحبی، فکر روز، تهران، اول 1375، ص 229.

    [10]. میرزای شیرازی، شیخ آقا بزرگ تهرانی، مترجم محمد دزفول، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران، 1365، ص 243.

    [11]. قرار دار رژی 1890 م یا تاریخ انصحار دخانیات در سال 1309 هـ . ق شیخ حسن کربلایی، مبارزان، تهران دوم، 1361، ص 32.

    [12]. قرار داد 1890 رژی یا تحریم تنباکو، ابراهیم تیموری، شرکت سهامی کتاب های جیبی، تهران، 1361، ص 72-71؛ سید جمال الدین اسد آبادی بنیان گذار نهضت احیاء تفکر دینی، ص 230.

    [13]. میرزای شیرازی احیا گر قدرت فتوا، سید محمود مدنی، سازمان تبلیغات اسلامی، تهران، اول، 1371.

    [14]. قرار داد رژی، 1890 م، ص 35.

    [15]. همان، ص 73.

    [16]. نهضت روحانیون ایران، ج1، علی دوانی، بنیاد فرهنگی امام رضا، ص 86، قرار داد 1890 رژی تحریم تنباکو، ابراهیم تیموری، ص 58.

    [17]. متن نامه سید جمال الدین اسد آبادی به میرزای شیرازی، به نقل از کتاب نهضت روحانیون ایران، ج1، ص 86؛ نقش سید جمال الدین اسد آبادی در بیداری مشرق زمین، محیط طباطبایی، دار التبلیغ اسلامی 1350 ش، قم، ص 205.

    [18]. تاریخ بیداری ایرانیان، ناظم الاسلام کرمانی، امیر کبیر، تهران، 1371، ص 36.
    با تشکر از سایت http://www.tebyan-zn.ir/famous_man.html


    این مطلب تا کنون 10 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : شیراز ,اسیری ,مردم ,اکبر ,الله ,شیرازی ,میرزای شیرازی ,جمال الدین ,حبیب الله ,مردم شیراز ,الله رشتی ,تحریم تنباکو، ابراهیم ,تنباکو، ابراهیم تیموری، ,نهضت روحانیون ایران، ,امیر کبیر، تهران، ,
    مجاهد نستوه آیت الله فال اسیری

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده

تگ های برتر